Đọc và viết thường được xem là những kỹ năng cơ bản được hình thành từ những năm đầu đi học, nhưng giá trị của chúng không dừng lại ở việc đọc sách hay hoàn thành bài tập.

Từ tìm kiếm việc làm, quản lý tiền bạc, chăm sóc sức khỏe đến sử dụng các dịch vụ công, khả năng tiếp nhận và truyền đạt thông tin bằng chữ viết xuất hiện ở hầu hết các khía cạnh của cuộc sống.

Vì vậy, Ngày Quốc tế Xóa mù chữ 8/9 không chỉ nói về việc biết đọc, biết viết mà còn nhấn mạnh những cơ hội mà các kỹ năng này có thể mở ra cho mỗi người.

Đọc viết giúp con người chủ động trong công việc

Trong môi trường lao động hiện đại, rất nhiều nhiệm vụ phụ thuộc vào khả năng đọc hiểu và truyền đạt thông tin. Ngay từ khi tìm việc, ứng viên đã phải đọc yêu cầu tuyển dụng, chuẩn bị hồ sơ, điền biểu mẫu trực tuyến và tìm hiểu các điều khoản liên quan đến vị trí ứng tuyển.

Khi bắt đầu làm việc, kỹ năng này tiếp tục được sử dụng để đọc lịch làm việc, thư điện tử, báo cáo, quy trình vận hành, tài liệu kỹ thuật hoặc hướng dẫn an toàn. Khả năng hiểu đúng nội dung giúp người lao động thực hiện công việc chính xác hơn và dễ dàng tiếp cận những chương trình đào tạo nhằm nâng cao chuyên môn.

Đọc hiểu cũng có ý nghĩa đối với tài chính cá nhân. Tiền lương, hóa đơn, hợp đồng và nhiều loại giấy tờ tài chính đều chứa thông tin cần được kiểm tra cẩn thận trước khi đưa ra quyết định.

Không có đọc viết, việc học trở nên khó khăn hơn

Hầu hết kiến thức trong trường học đều được truyền tải một phần thông qua chữ viết. Học sinh cần hiểu sách giáo khoa, đề bài, câu hỏi kiểm tra, hướng dẫn của giáo viên và tài liệu trên các nền tảng học tập kỹ thuật số.

Tuy nhiên, nhu cầu học hỏi không kết thúc khi một người rời ghế nhà trường. Khi học nghề, tham gia khóa đào tạo chuyên môn hay tự tìm hiểu một kỹ năng mới, người học vẫn phải tiếp xúc với giáo trình, sách hướng dẫn và các tài liệu đánh giá.

Khả năng đọc viết tốt vì thế tạo điều kiện để con người tiếp tục cập nhật kiến thức trong nhiều giai đoạn của cuộc đời, đặc biệt khi ngày càng nhiều thông tin học tập được cung cấp dưới hình thức trực tuyến.

Một nhãn thuốc cũng cần kỹ năng đọc hiểu

Vai trò của đọc viết trở nên rất rõ ràng khi liên quan đến sức khỏe. Một nhãn thuốc có thể chứa hướng dẫn về thời điểm sử dụng, trong khi giấy hẹn khám, biểu mẫu y tế hoặc thông tin dinh dưỡng lại cung cấp những nội dung cần thiết cho việc chăm sóc bản thân.

Hiểu được những thông tin này giúp mỗi người chủ động hơn trước khi đưa ra quyết định. Nếu có nội dung chưa rõ, họ cũng dễ xác định vấn đề để trao đổi với nhân viên y tế.

Điều này cho thấy đọc hiểu không phải kỹ năng chỉ dành cho học tập. Trong nhiều trường hợp thường ngày, khả năng hiểu chính xác một vài dòng chữ cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách một người chăm sóc sức khỏe.

Chữ viết giúp cuộc sống bớt phụ thuộc

Hãy thử hình dung một ngày với lịch xe buýt, thông báo của chính quyền, biểu mẫu hành chính, biển chỉ dẫn và thông tin về các dịch vụ đều trở nên khó hiểu. Đây là những tình huống cho thấy khả năng đọc viết có liên hệ mật thiết với mức độ chủ động của mỗi cá nhân.

Khi có thể tự đọc và xử lý thông tin, một người dễ dàng tìm lịch phương tiện công cộng, hoàn thành hồ sơ, tìm kiếm dịch vụ cần thiết hoặc theo dõi thông báo của cộng đồng mà không phải luôn nhờ người khác hỗ trợ. Viết cũng quan trọng không kém. Một tin nhắn, lá đơn, biểu mẫu hay ý kiến bằng văn bản đều là phương tiện giúp con người giao tiếp và tham gia vào đời sống xã hội.

Đọc viết giúp đưa ra quyết định có cơ sở

Mỗi ngày, chúng ta phải tiếp nhận rất nhiều thông tin trước khi lựa chọn một sản phẩm, sử dụng dịch vụ hoặc ký vào giấy tờ. Khả năng đọc hiểu giúp một người kiểm tra nội dung thỏa thuận, so sánh các lựa chọn và nhận biết những chi tiết cần chú ý.

Đồng thời, kỹ năng viết giúp mọi người diễn đạt nhu cầu và quan điểm rõ ràng hơn. Họ có thể đặt câu hỏi, yêu cầu giải thích, trình bày vấn đề hoặc tìm hiểu những thông tin liên quan đến quyền và trách nhiệm của mình.

Theo cách đó, đọc viết góp phần tạo nên sự tự tin và khả năng tự chủ trong những quyết định lớn nhỏ của cuộc sống.

Vẫn còn nhiều rào cản đối với việc học đọc viết

Không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận giáo dục một cách liên tục. Nghèo đói, việc học bị gián đoạn, phải di chuyển nơi ở, xung đột, khuyết tật hoặc thiếu tài liệu và cơ sở giáo dục đều có thể trở thành những trở ngại đối với quá trình phát triển kỹ năng đọc viết.

Ngay cả khi từng được đến trường, một người vẫn cần cơ hội sử dụng và củng cố những kỹ năng này trong cuộc sống. Bởi vậy, khả năng tiếp cận giáo dục và các chương trình học tập lâu dài vẫn giữ vai trò quan trọng đối với nhiều cộng đồng.

Ngày 8/9 nhắc chúng ta điều gì?

Ngày Quốc tế Xóa mù chữ được tổ chức vào ngày 8/9 hằng năm là dịp nhìn lại một kỹ năng tưởng như rất quen thuộc nhưng có ảnh hưởng rộng lớn. Biết đọc và viết có thể giúp một người học tập thuận lợi hơn, tiếp cận việc làm, hiểu thông tin sức khỏe, quản lý cuộc sống và tham gia tích cực hơn vào cộng đồng.

Hưởng ứng ngày này cũng không nhất thiết phải bắt đầu bằng điều gì lớn lao. Tặng một cuốn sách, dành thời gian đọc cùng trẻ, hỗ trợ người khác hiểu một tài liệu hoặc đóng góp cho chương trình học tập tại địa phương đều có thể mang lại giá trị. Bởi phía sau khả năng đọc một dòng chữ không chỉ là kiến thức, mà còn có thể là cơ hội để một người tự tin lựa chọn con đường của mình.