Mùa thu là thời điểm lý tưởng để thưởng thức hương vị ngọt bùi, béo thơm đặc trưng của hạt dẻ. Và đây là cẩm nang đầy đủ giúp bạn hiểu rõ mọi khâu, từ thu hái, bóc vỏ cho đến bảo quản hạt dẻ đúng cách.

Nếu bạn từng thắc mắc làm sao để mang những hạt dẻ ngon nhất từ vườn cây về căn bếp gia đình, thì hướng dẫn này chính là dành cho bạn.

Thu hái hạt dẻ tự nhiên

Một trong những cách truyền thống để thu hoạch hạt dẻ là chờ quả chín rụng tự nhiên. Khi lớp gai bên ngoài chuyển sang màu vàng và tự tách ra, hạt dẻ sẽ rơi xuống đất. Vào buổi sáng, người thu hoạch chỉ cần đi dọc vườn để nhặt hạt.

Để việc thu hái thuận lợi hơn, trước mùa rụng nên dọn sạch cỏ dại, xới tơi đất và làm phẳng mặt vườn. Công đoạn này giúp hạt dẻ không bị vùi lấp và đảm bảo thu được những hạt tròn mẩy, chất lượng cao. Đôi khi, việc rung nhẹ thân cây cũng giúp hạt rơi xuống nhiều hơn, sau đó được gom lại và tạm thời đặt ở nơi khô ráo, sạch sẽ.

Cách thu hái này cho ra hạt dẻ có hương vị ngon và chất lượng tốt nhất, giúp tăng sản lượng khoảng 10–15%. Phương pháp này cũng hạn chế làm gãy cành và tận dụng tốt nhân công. Tuy nhiên, thời gian thu hoạch chỉ kéo dài khoảng một tuần và khá tốn công; nếu hạt rụng không được nhặt kịp, chúng có thể bị khô và giảm chất lượng.

Gõ rụng quả gai hạt dẻ

Một phương pháp khác là dùng sào tre để gõ cho quả gai rơi xuống. Cách này có thể thực hiện một lần hoặc chia thành nhiều đợt.

Với thu hoạch một lần, người trồng đợi đến khi khoảng một phần ba số quả chuyển vàng và bắt đầu nứt ra thì tiến hành gõ rụng. Phương pháp này nhanh và tiết kiệm công sức, nhưng có thể khiến một số hạt chưa chín hoàn toàn, đồng thời dễ làm rụng lá hoặc gãy cành.

Với thu hoạch theo từng đợt, chỉ gõ những quả đã vàng, để lại quả xanh cho đến khi chín. Thông thường, việc này được thực hiện cách nhau 2–3 ngày. Nếu cây chín không đồng đều, việc phun dung dịch lân kali nồng độ thấp khoảng 10–15 ngày trước thu hoạch sẽ giúp quả chín đồng loạt hơn. Cách làm này phù hợp với vườn cây lớn, phân tán hoặc những khu vực có nhiều chuột, nơi việc nhặt hạt rụng tự nhiên gặp khó khăn.

Bóc vỏ hạt dẻ

Hạt dẻ có ba lớp vỏ. Lớp ngoài cùng là vỏ gai rất sắc. Hạt dẻ mới thu hoạch thường còn xanh và khá khó bóc. Cách phổ biến là dùng chân đè một bên quả gai, rồi dùng kéo hoặc vật sắc để tách vỏ. Một cách khác là dùng mặt sau của liềm gõ nhẹ vào cuống để làm vỏ nứt ra.

Lớp vỏ thứ hai dễ bóc hơn. Bạn có thể cắt một lỗ nhỏ ở phần đáy rồi dùng tay tách vỏ. Lớp màng trong cùng dễ bóc nhất ngay sau khi thu hoạch, nhưng để lâu sẽ bám chặt vào hạt. Luộc hạt dẻ trong nước sôi trong thời gian ngắn sẽ giúp bóc lớp màng này dễ dàng hơn mà không làm đổi màu hạt. Nếu nấu hạt dẻ trực tiếp trong các món hầm, việc luộc sơ trước sẽ giúp tiết kiệm công sức, dù hương vị có thể kém đậm đà đôi chút.

Bảo quản hạt dẻ

Có nhiều cách bảo quản hạt dẻ, chủ yếu là bảo quản khô hoặc giữ tươi.

– Với bảo quản khô, hạt dẻ có thể được phơi nắng, hong gió hoặc luộc chín rồi sấy khô. Cách này giúp tránh mốc và côn trùng, nhưng hạt sẽ trở nên rất cứng.

– Với bảo quản tươi, đông lạnh là phương pháp hiệu quả nhất. Hạt dẻ sạch, không trầy xước có thể cho trực tiếp vào ngăn đông, hoặc bóc vỏ trước rồi cho vào túi kín. Hạt đã bóc vỏ cần được cấp đông nhanh để tránh bị thâm màu.

– Cách truyền thống khác là bảo quản bằng cát: xếp xen kẽ các lớp cát sông sạch và hạt dẻ, có thể giữ được đến tận mùa xuân năm sau.

– Quấn hạt dẻ bằng rơm rạ rồi để ở nơi thoáng mát cũng là một cách hiệu quả, thậm chí giúp hạt dẻ ngọt hơn theo thời gian.

– Ngoài ra, có thể dùng chum sành: chọn hạt to, nguyên vẹn cho vào chum, bịt kín bằng rơm khô rồi úp ngược chum. Khi lấy ra sử dụng, hạt vẫn giữ được độ tươi và hương vị tự nhiên.

Thời điểm hạt dẻ chín

Phần lớn các giống hạt dẻ chín vào khoảng từ tháng chín đến tháng mười. Tùy giống và vùng trồng, thời gian có thể chênh lệch đôi chút, nhưng mùa thu vẫn là mùa thu hoạch chính. Hoa thường nở vào khoảng tháng năm đến tháng sáu, và quả chín từ tháng chín đến tháng mười. Một số nơi có thể thu hoạch sớm từ cuối tháng tám, nhưng đến tháng mười một thì hầu hết hạt dẻ đều đã chín hoàn toàn. Thưởng thức hạt dẻ đúng mùa luôn mang lại hương vị và giá trị dinh dưỡng tốt nhất.

Cùng tận hưởng mùa thu

Với những bí quyết trên, bạn có thể thưởng thức những hạt dẻ hoàn hảo từ vườn cây cho đến gian bếp gia đình. Từ khâu thu hái, bóc vỏ đến bảo quản, mỗi bước đều góp phần giữ trọn hương vị, độ bùi và sự tươi ngon của hạt dẻ. Hãy cùng nhau tận hưởng mùa thu và chia sẻ niềm vui của mùa thu hoạch hạt dẻ với gia đình, bạn bè. Mùa thu sẽ trở nên ngọt ngào hơn khi ta biết trân trọng và thưởng thức những món quà của thiên nhiên.